blog
Bericht #43
15/01/2018

In opdracht van Cargo in Context schreef ik een tekst bij het werk Smoke and Mirrors van Maurice Bogaert. Het werd een tekst over holle steden, hieronder te lezen.



De geprojecteerde stad

Bruine stenen vormen stapels. De stapels vormen muren. De muren vormen huizen. De huizen: straten. De straten: een stad.
   Je legt je hand op een steen. CLOSE-UP VAN JE HAND. Je leunt tegen de muur. CLOSE-UP VAN JE GEZICHT.
   Het licht is anders hier, de stenen absorberen de warmte van de zon. Je doet je ogen dicht. In het donker achter je oogleden projecteer je de stad die gevormd wordt door straten, de straten gevormd door huizen, de huizen gevormd door muren, de muren gevormd door stapels en stapels en stapels van stenen.
   Je wil meer dan een stukje zien. Met je ogen dicht zie je het geheel, zie je alles.

In zijn roman ‘Onzichtbare steden’ voert de Italiaanse schrijver Italo Calvino twee personages op: Kublai Khan en Marco Polo. De eerste was keizer van de Chinese Yuan-dynastie, de tweede een Venetiaanse ontdekkingsreiziger, beroemd vanwege zijn reizen naar Perzië, Indië en China. In opdracht van de Mongoolse leider verkende Polo diens enorme rijk. Zijn bevindingen zou hij later optekenen in het boek ‘Il Milione’, of ‘De wonderen van de Oriënt’, Europa’s eerste kennismaking met Azië.
   Calvino’s ‘Onzichtbare steden’ roept een fictieve versie op van Marco Polo, en een fictieve versie van Kublai Khan. Het boek wordt gevormd door de verhalen die Polo aan Khan vertelt over de steden die hij tijdens zijn reizen bezocht, plaatsen die bij het keizerrijk horen maar waar Khan zelf nooit is geweest. De meest fantastische, de meest wonderbaarlijke steden worden opgetrokken uit Polo’s woorden, en geprojecteerd in de gedachten van de keizer. Langzaamaan realiseert Khan zich dat al die ongelofelijke steden precies dat zijn: ongelofelijk. Fictief. Onzichtbaar, ongrijpbaar. Ontsproten aan Polo’s verbeelding, aan zijn herinneringen en ideeën. Aan zijn heimwee naar Venetië.
   Werkelijkheid en fictie, verzinsel en idee, droom en interpretatie bouwen steden die groter zijn dan het leven zelf. In de “onzichtbare steden” van Marco Polo wordt de lucht vervangen door aarde of houden afstanden direct verband met gebeurtenissen uit het verleden; zijn steden volgestouwd met aanwijsborden, bevolkt door mysterieuze vrouwen of omgewoeld om diepgelegen waterbronnen aan te boren. Verbeelding stapelt steen op steen op steen en vormt steden die alleen bestaan in de woorden van een verhalenverteller en de beelden die ze oproepen bij zijn toehoorder.

Je loopt de straat uit. Je gaat de hoek om. De zon staat in je rug. Slagschaduwen snijden scherpe hoeken uit de stoep."
   Het is stil op straat, vreemd stil. Het licht is anders hier, vreemd anders.
   Je blijft staan. WIDE SHOT. Je legt je hand op een steen. CLOSE-UP. De muur is gedrenkt in het zwart van de schaduw."
   EXTREME WIDE SHOT. De straten zijn leeg.

Ik, Marco Polo in mijn eigen stad, fiets met mijn telefoon in de hand naar de rand van Amsterdam. Op het scherm van mijn telefoon zie ik dezelfde wegen als die voorbijgaan onder mijn banden. Het is een klein Amsterdam, fictief maar zo precies mogelijk weergegeven. Op de digitale weggetjes zie ik waar ik ben, waar ik net was en waar ik zo zal zijn: verleden, heden en toekomst weerspiegeld in vlakken, kleuren en lijnen.
   De auto’s gaan hard. Hier lijkt het fietspad een suggestie; een auto dijt achteloos uit over de witte lijn. Als ik afsla, verdwijnt het fietspad zelfs onverwacht onder de poten van een hek. Een auto vliegt de bocht om, ook hier gaan ze hard.'
   Ik neem de stoep. Ik ben gewend aan logische wegen, aan vertrouwde routes. Verwend met, kan je ook zeggen. In het fictieve Amsterdam op het scherm van mijn telefoon vordert het blauwe stipje. Het blauwe stipje ben ik.
   Een van de steden die Marco Polo schetst in ‘Onzichtbare steden’, is een stad die constant in aanbouw is. Zolang er wordt gebouwd, vertelt Polo, valt de stad niet in diggelen. Ik fiets precies zo’n stad in, een stad in aanbouw. Een stad waarvan je je kunt voorstellen dat constructie er dicht tegen destructie aan schuurt. Waar de huizen nog verborgen zitten in de lijnen maar waar de toekomst al op wordt geprojecteerd.
   Rechts doemt een blokkendoos van een gebouw op, imposant en bescheiden tegelijk. Dat bescheidene zit ‘m misschien wel in zijn vorm: vierkant. Er is iets ingetogens, iets nederigs aan het vierkant; alle zijden zijn gelijk.
   Ik ben er bijna.

Je hand ligt op een van de bruine stenen die een stapel vormen, die de muren vormen van de huizen, die de straten vormen van de stad. Je probeert – ogen dicht – nog steeds het geheel te zien. Niet alleen een stukje ervan, niet alleen deze ene bruine steen.
   Je klopt op de steen. CLOSE-UP VAN JE HAND. De steen is hol."
   Je loopt door. MEDIUM SHOT. Je ademhaling versnelt.
   Je slaat de hoek om en stapt de zon weer in. Ook hier is niemand. Ook hier is het licht anders – vreemd anders. Ook hier is de straat stil – vreemd stil.
   Je klopt opnieuw tegen een steen – de steen is hol. Je leunt tegen een muur – de muur is hol. De muur maakt geen huis. Is een straat zonder huizen wel een straat? En wat is een stad zonder straten?
   Wat zegt dit over het geheel?

Ik ben er. Het blauwe stipje zet zijn fiets weg en gaat naar binnen. Eenmaal binnen is er nog een binnen: een houten bouwsel zonder ingang, een werk getiteld Smoke and Mirrors.
   Eerst is er de buitenkant, de schelp. Ik loop, nederig als een vierkant, alle zijden gelijk, om de houten behuizing heen – een huis in een huis in een stad in een stad.
   Dan vouwt mijn blik zich om de hoek. Binnenin is een nieuw buiten, het zicht op weer een stad. Een stad in een huis in een huis in een stad in een stad. In deze stad trekken blinde muren scherpe lijnen, geven borden onbekende boodschappen door.
   Ik, blauw stipje, sta aan de rand van de stad en zie hoe het zoemt, hoe dag verandert in avond, en avond verandert in nacht, en nacht verandert in dag, en dag verandert in, et cetera. Ik zie hoe het doek valt in het theater. Want wat is deze stad anders dan theater?
   De stad staat te kijk.

Je rent nu, op hoog tempo door holle straten. WIDE SHOT. Wat zit er achter de muren? Waarvan zijn stenen gemaakt? Waar is de rand van de stad, en wat omzoomt de straten? EXTREME WIDE SHOT.
   Als je hier niet wegkomt, blijf je er wonen. Krul je je op – MEDIUM SHOT – in een stapel bruine stenen, dek je je toe – CLOSE-UP – met een stuk muur.
   Blijft de zon branden. Blijven de straten stil. Leef je in een kopie van de werkelijkheid – een geprojecteerde stad, een decor. En daarachter? Een idee. Een verhaal, en de beelden die dat verhaal oproept.
   De heimwee van een ontdekkingsreiziger. 



Nieuws #117
22/12/2017

1.

Voor De Groene Amsterdammer schreef ik over kunstenaar Charlotte Salomon (1917-1943). 

‘Lieve God, laat me alsjeblieft niet krankzinnig worden.’ Charlotte Kann roept het in kapitalen wanneer haar oma, mevrouw Knarre, na de aankondiging van een tweede wereldoorlog zelfmoord pleegt. In de nasleep flapt opa, meneer Knarre, er een lang bewaard familiegeheim uit: oma was niet de eerste die een einde aan haar leven maakte. De geschiedenis van de Knarres blijkt een aaneenschakeling van opiumoverdoses, verdrinking, verhanging en doodsmakken. Zelfs Charlotte’s moeder, die zou zijn overleden aan de griep, blijkt uit het raam te zijn gesprongen. ‘Grootvader’, zegt Charlotte, ‘ik heb het gevoel alsof ze de hele wereld opnieuw in elkaar moesten zetten.’ ‘Maak nou toch eindelijk een eind aan je leven’, antwoordt opa, ‘dan houdt dat gezanik tenminste op.’ Maar Charlotte ziet nog een andere manier om de gekte te bezweren: ‘iets heel waanzinnig bijzonders’ maken.

Lees verder op de site van De Groene Amsterdammer, of op Blendle.

2.

Aan Nooit Meer Slapen vertelde ik waarom Wonder Woman film van het jaar is, in het kader van de film-van-het-jaar-verkiezing van VPRO Cinema.

Luister hier terug. 



3.

Op de site van De Groene Amsterdammer vind je nu dertien filmartikelen op een rij, waaronder mijn stukken over Murder on the Orient Express, mother! en American Honey.

Lees hier.

4.

Op kerstavond organiseert Felix Het Grote Kerstmisverstand in Sexyland. Ik vertel daar over misverstanden in kerstfilms.

Lees hier meer.




Bericht #42
05/12/2017

Filmlijst 2017

1. Manchester by the Sea (Kenneth Lonergan)

2. Good Time (Josh Safdie / Benny Safdie)

3. Certain Women (Kelly Reichardt)

4. American Honey (Andrea Arnold)

5. Aquarius (Kleber Mendonça Filho)

6. Personal Shopper (Olivier Assayas)

Runners-up:

+ Wonder Woman (Patty Jenkins)
+ mother! (Darren Aronofsky)


Longlist:

  • The Party (Sally Potter)
  • The Square (Ruben Östlund)
  • Detroit (Kathryn Bogelow)
  • Loveless (Andrey Zvyagintsev)
  • Moonlight (Barry Jenkins)
  • Jackie (Pablo Larraín)
  • Baby Driver (Edgar Wright)
  • Get Out (Jordan Peele)
  • Un beau soleil interieur (Calire Denis)
  • Manifesto (Julian Rosefeldt)
  • The Beguiled (Sofia Coppola)
  • Daphne (Peter Mackie Burns)
  • Girls Trip (Malcolm D. Lee)
  • Split (M. Night Shyamalan)
  • Happy Death Day (Christopher Landon)
  • I Am Not Your Negro (Raoul Peck)
  • Daughters of the Dust (Julie Dash) (re-release; oorspronkelijk 1991)
  • Dunkirk (Christopher Nolan)
  • Free Fire (Ben Wheatley)



Nieuws #116
17/11/2017

Ik schreef recent twee stukken voor De Groene Amsterdammer: over documentaire Quest, nu te zien op het IDFA, en over Agatha Christie en de nieuwste verfilming van haar werk: Murder on the Orient Express.

Over Quest:
'In de buurt waar de Raineys wonen, werpt de lage zon schaduwen op blinde muren. Er klinkt het zachte geratel van BMX-fietsen. Er wordt gebasketbald, er zijn blockparty’s. Er is een welig tierende moestuin waar met liefde in wordt gewerkt. Maar voor het overgrote deel oogt de buurt verwaarloosd. Dit is een vergeten stuk van de stad, waar geweld en criminaliteit in een polonaise lopen met armoede en onverschilligheid. Vooral dat laatste frustreert. Wanneer Trump in een toespraak zijn pijlen rechtstreeks op de Afro-Amerikaanse stemmers richt met zijn retorische vraag "What do you have to lose?", antwoordt Christine’a hardop tegen haar tv-scherm: "You don’t know how we live."'
Lees verder op de site van de Groene.

Over Murder on the Orient Express:
'Je hoeft geen letter gelezen te hebben van Agatha Christie’s tachtig detectiveboeken om je een voorstelling te kunnen maken van de wereld die zij schetste. Haar ultiem Britse universum van aangeharkte tuintjes en tea time, nukkige kolonels en lichtzinnige socialites, en het lijk dat de façade van keurigheid tijdelijk doorbreekt, is onderdeel van ons collectieve geheugen.'
Lees verder op de site van De Groene. Of op Blendle.



Nieuws #115
25/10/2017



Tot en met 6 november ben ik nog writer-in-residence aan de Jan van Eyck Academie te Maastricht. Ter afsluiting van deze periode ga ik op 31 oktober in gesprek met Bianca Stigter. Ook schreef ik een blog voor het Letterenfonds:

Begin 2015 bezocht ik voor het eerst de Jan van Eyck Academie. Ik had een Koreaanse theeceremonie gekocht op een veiling (“Hoe ben je eigenlijk op de Van Eyck beland?”, vraagt iemand. “O,” antwoord ik, “dat zat zo. Ik had dus een Koreaanse theeceremonie gekocht op een veiling…”) en hoewel die kon plaatsvinden waar ik maar wilde, besloot ik af te reizen naar Maastricht.

De Koreaanse variant van een theeceremonie is eigenlijk heel eenvoudig, vertelde Miyeon Lee, beeldend kunstenaar en deelnemer aan de Van Eyck. Je laat het gekookte water even afkoelen, je laat de thee trekken. Je ruikt voordat je proeft, je zet je gedachten uit. Je laat de smaak van de thee vermengen met de stilte. De plafonds en ramen van het gebouw van de Van Eyck waren hoog, het daglicht dat er naar binnenviel, maakte de witte muren zacht en eetbaar. De flarden muziek van het conservatorium verderop benadrukten de stilte in de gangen.

Miyeon serveerde zoetigheden bij de thee. Dadels, gedroogde mango. Stukjes kokosmakroon die in deze context ineens exotisch leken.

Lees de rest van het stuk op de website van het Letterenfonds.






















Nieuws #114
02/10/2017



1.
Ik schreef over mother! in De Groene Amsterdammer. Hier te lezen, of hier op Blendle.

2.
Er staat een verhaal van mij in het nieuwe nummer van Das Magazin

3.
Mijn recensie van Good Time is te lezen in het oktobernummer van de Filmkrant. Vijf sterren.



Nieuws #113
29/08/2017

Over Sofia Coppola's The Beguiled


Ik schreef een soort-van-tweeluik over Sofia Coppola's nieuwste film, The Beguiled. Nu te lezen in De Groene Amsterdammer, als onderdeel van de special rond kunst en identiteit, en in het septembernummer van de Filmkrant.

'De vijand mee naar huis', De Groene Amsterdammer

Wanneer je de gedachte doortrekt dat Coppola’s film over een machtsstrijd tussen man en vrouw gaat – dé man en dé vrouw – dan kun je je zelfs voorstellen dat Miss Martha en de vrouwen om haar heen symbool staan voor de vele gezichten van een enkele vrouw: een vrouw die perfectionistisch én rebels is; vilein en gedwee, romantisch en geil, zorgzaam en gewiekst – en eeuwig in strijd met zichzelf.

Lees verder op de website van De Groene Amsterdammer
Of op Blendle

'Haan in een kippenhok', Filmkrant

In hoeverre verschillen man en vrouw werkelijk van elkaar? En in welk opzicht zijn ze exact hetzelfde? In The Beguiled vecht de man een oorlog uit en leert de vrouw Franse vervoegingen. Ze naait, ze kookt, ze verpleegt. Ze zingt en ze speelt piano. Ze plukt paddenstoelen. Ze tut zich op en schikt haar rokken. Voor haar is de oorlog niet meer dan een rookpluim in de verte, een militair die aanklopt om haar gerust te stellen. Maar uiteindelijk is er geen wezenlijk verschil tussen de seksen. Man en vrouw verlangen evenzeer naar seks, ze zijn evenzeer uit op macht. Ze zijn even gewelddadig, al hanteren ze andere wapens. Ze willen allebei verleiden. Ze willen allebei gezien worden, en ze willen allebei kijken.

Lees verder op de site van de Filmkrant




Nieuws #112
23/07/2017

1.
Voor het zomernummer van De Groene Amsterdammer schreef ik over (un)happy endings in liefdesfilms: krijgen ze elkaar of niet? 

Het optimistische slot dat Hollywood ons decennialang heeft geleverd staat ter discussie. Zelfs als ons een happy end wordt gegund, krijgen we er vraagtekens bij geleverd.

Lees verder op de site van De Groene Amsterdammer, of via Blendle

2.
In het 400e nummer van de Filmkrant is een special opgenomen: 'Film in the bubble'. Hiervoor schreef ik over identiteitspolitiek in de filmjournalistiek. 

"Writing While (Straight) Male" noemt filmcriticus Stephanie Zacharek het: het idee dat je als witte, mannelijke, heteroseksuele journalist per definitie verdacht bent. Dat geldt dubbel wanneer het onderwerp waarover je schrijft niet-wit, nietmannelijk en niet-heteroseksueel is. En het geldt in het kwadraat als het gaat over de emancipatie van dat niet-witte, niet-mannelijke, niet-heteroseksuele onderwerp.

Lees hier mijn stuk (en de rest van de special), of haal een gratis Filmkrant bij je lokale filmtheater.



Nieuws #111
15/06/2017

Voor de Filmkrant schreef ik over Wonder Woman, die vanaf vandaag te zien is in de Nederlandse bioscopen. 

Ik ben een seksist. Natuurlijk kijk ik graag films waarin mannen voorkomen. Films waarin mannen protagonist zijn. Of antagonist, love interest, BFF. Maar misschien kijk ik nog wel liever naar films over vrouwen. Misschien geeft een vrouwelijke hoofdrolspeler me wel meer toegang tot het verhaal, kan ik me makkelijker met haar dan met hem identificeren. Het was helemaal niet mijn bedoeling geweest om vrouwen te tellen in de trailers voorafgaand aan Guardians of the Galaxy Vol. 2. Maar in de wervelwind van machismo die op me afkwam, ging het vanzelf. Het echte tellen gebeurde achteraf, op IMDb. Pirates of the Caribbean: Salazar's Revenge scoorde het belabberdst: van de eerste vijftien acteurs op de credit roll zijn er slechts drie vrouw. War for the Planet of the Apes kwam er het best vanaf: zes vrouwen tegenover negen mannen. Goed, kun je denken. Dit zijn dan ook actiefilms. Maar zijn actiefilms — naast kinderfilms — niet oververtegenwoordigd in de grote bioscopen, die het gros van de filmliefhebbers bedienen? In de lijst met best bezochte films van Nederland bestaat, op het moment van schrijven, de top drie uit actiefilms. Op nummer één staat King Arthur: Legend of the Sword. Ik kijk op IMDb: onder de eerste vijftien acteurs van deze film zijn twee vrouwen. Ik herhaal het maar even voor het effect: dat zijn twee vrouwen tegenover dertien mannen. Lees hier verder

Ook zei ik iets over de film bij Nieuwsuur.



Nieuws #110
06/06/2017

De afgelopen maand schreef ik twee stukken voor De Groene Amsterdammer, over Song to Song en de films van Terrence Malick en over The Sense of an Ending, de verfilming van Julian Barnes' gelijknamige roman.

Hier een overzicht van alles wat ik recent voor De Groene schreef.



Oudere berichten