blog
Bericht #44
24/12/2018

De beste films van 2018

---

1. Call Me by Your Name (Luca Guadagnino)
2. Western (Valeska Grisebach)
3. You Were Never Really Here (Lynne Ramsay)
4. Zama (Lucrecia Martel)
5. Phantom Thread (Paul Thomas Anderson)
6. Hereditary (Ari Aster)
7. Shoplifters (Hirokazu Kore-eda)
8. Plaire, aimer et courir vite (Christophe Honoré)
9. Transit (Christian Petzold)
10. Spider-Man: Into the Spider-Verse (Bob Persichetti / Peter Ramsey / Rodney Rothman)

Mijn eindejaarslijstje bevat dit jaar denk ik meer vrouwelijke regisseurs dan ooit tevoren, maar minder vrouwelijke hoofdrollen. Dat is niet erg; wel opvallend. De films die net buiten mijn Top 10 vielen tellen dan weer wel veel vrouwenrollen:

  • Tully (Jason Reitman)
  • Don't Worry, He Won't Get Far on Foot (Gus Van Sant)
  • Widows (Steve McQueen)
  • Lady Bird (Greta Gerwig)
  • Game Night (John Francis Daley / Jonathan Goldstein)

Ik schreef het afgelopen jaar over een aantal van bovenstaande films. Voor De Groene Amsterdammer schreef ik over Call Me by Your Name, Western, Zama, Tully en (zijdelings) Widows. Voor De Nederlandse Boekengids schreef ik over Phantom Thread. En voor de Filmkrant schreef ik over Lady Bird.

p.s. Voor de website van De Groene Amsterdammer schreef ik nog dit stukje over filmjaar 2018, en over Nicolas Roeg.



Nieuws #128
28/10/2018





Voor DEEP / FLAT, een tentoonstelling van Martine Stig en Stephan Keppel in Kadmium in Delft, schreef ik onderstaande tekst. De tentoonstelling is nog t/m 25 november te zien.

DEEP / FLAT
De metropool als speeltuin voor ideeën

Hoe groter de stad, hoe hoger de gebouwen. Hoe hoger de gebouwen, hoe langer de lijnen. De lijnen maken rasters, de rasters maken patronen. Tegen de patronen tekenen silhouetten zich af. Anonieme gestalten.

Word je bekeken of ben je degene die kijkt? Trekt je blik nieuwe lijnen? Langs de gebouwen omhoog? Of tekent jouw gestalte zich af tegen de stad?

Perspectief staat centraal in DEEP / FLAT, een tentoonstelling die nieuw werk van Martine Stig en Stephan Keppel samenbrengt. Hoe bepaalt onze manier van kijken wat we zien? Zoomen we in of kijken we juist van een afstand? En wat doet dat met wat we zien? Voegt onze blik er nieuwe lagen aan toe? Of abstraheert hij juist? Verruimt of vertekent hij?

Beide kunstenaars gebruiken de metropool als speeltuin voor hun ideeën. De grote stad, anoniem of juist al te herkenbaar, is het decor van verschillende manieren van kijken. Waar Keppel onze huidige blik bevraagt, daar speculeert Stig juist over een nieuwe manier van kijken. Waar Keppel uitnodigt om het overbekende opnieuw te beschouwen, alleen al door vanuit een andere hoek te kijken, daar verkent Stig een geheel nieuw terrein; een wereld die we nog niet kennen maar die wel al besloten ligt in de wereld van nu.

Steeds vaker is ons perspectief de blik van bovenaf. Het vogelperspectief, het God-shot. Het perspectief van een drone of van een satelliet. De blik die overziet. Martine Stig speculeert over een toekomst waarin en profil en en face plaatsmaken voor de blik van boven. Een toekomst waarin we onbeperkt kijken, vanuit alle hoeken. En waarin we vanuit alle hoeken bekeken worden. Is er in die toekomst nog een plek om te schuilen? En wat zien de ogen die ons volgen?

De blik die Stig oproept is onverschillig. De blik registreert maar kijkt niet. Klassieke portretten kiezen het satellietperspectief en brengen de geportretteerden terug tot lijnen. Voetgangers worden bespied met een blik die in het geheel niet in bespieden geïnteresseerd is. Maar hoe onverschillig de camera ook is, de kijker is dat niet. Hoe willoos de camera ook heen en weer stuitert tussen de kaders van het beeld, de kijker kijkt wel gericht. De kijker onderzoekt, stelt vragen. De kijker interpreteert. Zijn blik maakt personages van de voorbijgangers. Projecteert verhalen op straten. Gaat verder waar de camera stopt. De glijdende blik van de camera, een blik zonder intentie, wordt door de kijker ingevuld als sluw. De blik is grenzeloos, maar beklemt.

Ook Stephan Keppel speelt met het objectieve kijken. Hij ontdoet zijn beelden van een maker; hij maakt niet maar verzamelt. Hij de archivaris die sorteert: kleurstalen, suggesties voor materiaal, voorbeelden van patronen. De lijnen van een stad. Wat hij verzamelt zijn losse elementen. Delen van een groter geheel, een gedeconstrueerde stad. De archivaris heeft geen eigen mening. Hij staat in dienst van het archief.

Maar zie je de beelden bij elkaar, dan zie je de keuzes. Dan zie je een blik die niet onverschillig maar juist nieuwsgierig is. Niet anoniem en algemeen, maar specifiek en persoonlijk. Zie je de beelden bij elkaar, niet de losse elementen maar het mogelijke geheel, dan zie je de maker. De blik van de maker registreert niet maar construeert. De blik ontmantelt en zet weer in elkaar. Het deconstrueren en het construeren zelf is onderdeel van het werk, zoals ook het tentoonstellen onderdeel is van de tentoonstelling. De sokkels staan op de foto.

Ook hier is het de kijker die het werk doet. Waar Stig de kijker uitnodigt om een eigen lading te geven aan een objectieve blik, daar vraagt Keppel je om op te stapelen en in elkaar te vouwen, samen te voegen en uit te breiden. Om de stad zelf in elkaar te zetten. De mogelijkheden zijn eindeloos.

Bovenstaande beelden: 2x Stephan Keppel en een still uit Planar van Martine Stig



Nieuws #127
19/09/2018

Voor De Groene Amsterdammer schreef ik over Lena Dunham, Julia Davis, Amy Sherman-Palladino, Phoebe Waller-Bridge, Whitney Houston en Maria Callas. 



Ik tipte Dunhams nieuwe serie Camping en het tweede seizoen van Sherman-Palladino's The Marvelous Mrs. Maisel. Ik schreef over Waller-Bridges briljante serie Fleabag en haar nieuwste serie Killing Eve. En ik schreef over de documentaires Whitney en Maria by Callas.

Over Killing Eve:
‘Douchebag’ wordt ‘dickswab’. Mannen gedragen zich als vrouwen en omgekeerd. Toch zijn de omdraaiingen in Killing Eve nooit gratuit. Waller-Bridge doet oprecht een poging om termen als ‘mannelijk’ en ‘vrouwelijk’ te onderzoeken. Om zich een wereld voor te stellen waarin vrouwen meedoen met de mannen. Geweldig is het personage van Eve’s baas Carolyn Martens, dat wordt gespeeld door Fiona Shaw. Zij is de vrouw tegen wie alle andere vrouwen in het veld opkijken. Ze is indrukwekkend en aantrekkelijk maar ze is niet conventioneel knap. Haar kapsel en kleding zijn mooi en verzorgd maar ze is niet conventioneel sexy. Ze is effortless cool en heeft, zo fluisteren de vrouwen om haar heen, meermalen ‘de wereld gered’, alsof Waller-Bridge James Bond opnieuw uitvond als vrouw van middelbare leeftijd. Als een moeder en echtgenote. Carolyn is het soort rolmodel voor vrouwen dat je eigenlijk nooit ziet, een waarbij Beyoncé verbleekt als too on the nose. Ze is het resultaat van iemand die niet alleen voorbij de clichés wil kijken, maar die ook oprecht nieuwsgierig is naar wat ze daar zal vinden.



Nieuws #126
14/08/2018

Voor De Groene Amsterdammer schreef ik over mensmachine Grace Jones, naar aanleiding van de nieuwe documentaire Grace Jones: Bloodlight and Bami

Lees op de site van De Groene
Lees op Blendle



Nieuws #125
30/07/2018

Voor het zomernummer van De Groene Amsterdammer schreef ik over twee literaire klassiekers: De wand van Marlen Haushofer (als onderdeel van de zomerserie De Feministische Leeslijst) en (in het kader van de beste boeken over dieren) over Moby Dick van Herman Melville.

'Illegaal paarden bijvoederen in de Oostvaardersplassen of een poging doen om het allergrootste beest van de zee te doden: het eerste is een daad van medelijden, het tweede komt, althans in het romantische Moby Dick, voort uit ontzag. In het eerste geval beeld je je in dat je controle hebt, in het tweede zwelg je in het feit dat je juist geen controle hebt.'

Gelijktijdig kwam ook de Groene-special over kunstmanifestatie Public Art Amsterdam uit, waarvoor ik over de route over de Wallen schreef.

'Buiten voeg ik me in de stroom slenteraars die hier het tempo bepalen. Op de Oude Doelenstraat komt de vaart er weer in: automobilisten laten geen ruimte voor fietsers, fietsers gaan blind de stoep op en wurmen zich langs voetgangers. Voor Amsterdammers zijn andere gebruikers van de stad, toerist of niet, net zozeer obstakels als geparkeerde busjes of opengebroken wegen. Je kan niet eens zeggen dat Amsterdammers onsympathiek zijn, of dat ze geen rekening met elkaar houden. Slalommend gaan ze door de stad, met grote bogen om elkaar heen. Er is niet eens tijd om op elkaar te schelden, laat staan om oogcontact te maken.'

>> Lees mijn stuk over De wand op de site van De Groene, of op Blendle
>> Lees mijn stuk over Moby Dick op de site van De Groene, of op Blendle
>> Lees mijn stuk over Public Art Amsterdam op de site van De Groene, of op Blendle



Nieuws #124
18/07/2018

In de nieuwe Filmkrant staan twee lange stukken van mijn hand: over regisseur Billy Wilder, naar aanleiding van het Wilder-retrospectief deze zomer in EYE, en over vrouwenvriendschappen in films. Dat laatste staat in de Filmkrant/See All This-special over de blik van de vrouw, in het hart van de Filmkrant. 

Je kan de Filmkrant meenemen bij het filmtheater, of online lezen. Lees hier mijn stuk over Wilder. De special met mijn stuk over vrouwenvriendschap is als pdf te lezen.



'Vooral zijn personages kon Billy Wilder vatten in een enkel onvergetelijk beeld. [-] Een man kijkt in een gebroken zakspiegeltje. Dwars over zijn gezicht loopt een grote barst. In The Apartment (1960) speelt Jack Lemmon C.C. Baxter, de ultieme schmuck. Het moment dat hij in het spiegeltje kijkt, ongeveer op de helft van de film, is om verschillende redenen veelzeggend: het verraadt een wending in de plot, maar zegt ook iets over het wezen van de film en zijn hoofdpersoon. Baxter moet leren voor zichzelf op te komen. Maar voordat hij de mensen die over hem heen lopen kan confronteren, moet hij eerst de confrontatie aangaan met zichzelf.'

'In Ace in the Hole (1951) doemt een gespannen gezicht op in het donker, van onderen verlicht door een lantaarn. Dit is de gewetenloze journalist Chuck Tatum (Kirk Douglas), die afdaalt in de ingestorte tunnel die naar het hart van een berg leidt. Buiten staat een stralende zon aan een wolkeloze lucht maar hierbinnen is het pikdonker.'

'In Frances Ha (Noah Baumbach, 2012) mijmert het titelpersonage over de ideale vriendschap. Jullie zijn op een feestje, schetst ze, allebei in gesprek met iemand anders. Dan vinden jullie elkaars blik. Die blik is niet bezitterig of seksueel geladen, die blik betekent dat jullie bij elkaar horen. “And it’s funny and sad”, zegt Frances, “but only because this life will end.” De ideale vriendschap is als een geheime wereld, waar niemand iets van afweet.'



Nieuws #123
22/06/2018



Voor De Groene Amsterdammer schreef ik recent over drie boeken van jonge vrouwen over seks (Vuile lakens, Soms is liefde dit en Seks voor iedereen) en over Valeska Grisebachs fantastische film Western.

Verder liggen er op dit moment nieuwe nummers van de Nederlandse Boekengids en See All This in de winkel. Voor de Boekengids schreef ik een lang essay over Paul Thomas Andersons The Phantom Thread, die ik daarin naast Psycho en het sprookje Ezelsvel leg. Dit nummer van See All This gaat geheel over de vrouw. Voor de bijgevoegde Filmkrant-special schreef ik over vrouwenvriendschappen in films. 



Nieuws #122
31/05/2018

Voor De Groene Amsterdammer schreef ik over de films van Bruno Dumont, met name Jeannette, Hors Satan en Hadewijch. 

Lees hier, of hier op Blendle.





Overigens schreef ik recent ook voor De Groene over de voorstelling Hyena en de documentaire The Artist & the Pervert (beiden te zien tijdens het Holland Festival) (lees hier) en over de film Tully en de rol die moederschap speelt in de films van scenarioschrijver Diablo Cody (lees hier). 



Nieuws #121
05/04/2018

Recente dingen:

1. Hollands Maandblad publiceerde een nieuw verhaal van mij, Dierentuin. Lees hier een fragment.

2. Voor de Filmkrant schreef ik een lang stuk over Lady Bird. Lees het hier.

3. Dana Linssen was deze maand te gast in de Schokkend Nieuws Podcast en praatte met Tim, Julius en mij over het fenomeen "post-horror". Luister hier. Hier vind je ook de vorige 21 (!) afleveringen.



Nieuws #120
29/03/2018



Voor De Groene Amsterdammer schreef ik over Catherine Lacey's roman De antwoorden, en over Zama, de nieuwe film van Lucrecia Martel.

Lees hier over De antwoorden. (Of hier, op Blendle.)
Lees hier over Zama. (Of hier, op Blendle.)



Oudere berichten